नेपालले डिजिटल सुरक्षा बलियो बनाउन ठूलो कदम चाल्ने तयारी गरेको छ। स्थानीय साइबर सुरक्षा कम्पनीहरू र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूले नेपालमा पहिलो Security Operations Centre (SOC) र Network Operations Centre (NOC) स्थापना गर्ने योजना सार्वजनिक गरेका छन्। यो एक यस्तो रणनीति हो जसले साइबर खतराहरू — जस्तै डेटा चोरी, डिजिटल फोरेन्सिक्स समस्याहरू, र नेटवर्क आक्रमण — लाई समयमै पहिचान गरी नियन्त्रण गर्ने क्षमता दिन्छ।
- SOC/NOC स्थापना गर्दा नेपालले केवल खतरालाई पछ्याउने कुरामा सीमित नहोई, यसको इन्टेलिजेन्स, निगरानी, र प्रतिक्रिया प्रणालीहरू मजबुत बनाउनेछ।
- यस केन्द्रमार्फत साइबर घटनाहरूमाथि वास्तविक-समय अनुगमन हुनेछ र उच्च जोखिमको घटना देखा परे तुरुन्त प्रतिक्रिया गर्न सकिनेछ।
- योजनामा डिजिटल फोरेन्सिक्स (जाँच-पड्कुस) र AR/VR सुरक्षा प्रविधिहरू पनि समावेश छन् — जसले नयाँ प्रकारका साइबर आक्रमण र ट्रेन्डहरूका लागि तयारी गर्ने संकेत दिन्छ।
- यो पहलले नेपाललाई क्षेत्रीय साइबर सुरक्षा हब बनाउन सक्ने सम्भावना छ, जहाँ देशभित्रका संस्था मात्र हैन, सरकार र निजी क्षेत्रले पनि मिलेर सुरक्षित डिजिटल पूर्वाधार निर्माण गर्न सक्छन्।
चुनौती:
तर, यसले साथमा चुनौतीहरू पनि ल्याउनेछ — SOC/NOC सञ्चालनका लागि ठूलो लगानी चाहिन्छ, त्यसका लागि तालिमप्राप्त विशेषज्ञहरू चाहिन्छ, र लामो अवधिको आर्थिक व्यवस्थापन राम्रोसँग योजना गरिनु पर्छ। साथै, सुरक्षा-तथ्याङ्कलाई गोप्य राख्ने र गति नियन्त्रण गर्ने नीति तयार गर्नुपर्छ ताकि डेटा सुरक्षा र गोपनीयता सुनिश्चित रहोस्।

